Wie een woning in Spanje energiezuiniger maakt, kan daar behalve een lagere energierekening ook financieel voordeel uit halen. Via het Spaanse systeem van Certificaten voor Energiebesparing (CAE) kan de besparing die een renovatie of nieuwe installatie oplevert namelijk worden overgedragen tegen een vergoeding. Dat systeem bestaat al, maar is bij veel particuliere huizenbezitters nog nauwelijks bekend.
Een CAE is geen subsidie en ook niet hetzelfde als het energiecertificaat van een woning. Het gaat om een elektronisch certificaat waarmee een aantoonbare jaarlijkse besparing op het eindverbruik van energie wordt vastgelegd. Eén CAE staat voor één kilowattuur (kWh) jaarlijkse energiebesparing.
Voor een particuliere eigenaar is vooral belangrijk dat die energiebesparing een economische waarde kan hebben. Wie de investering mogelijk maakt, is in beginsel eigenaar van de gerealiseerde besparing en kan die tegen een vergoeding overdragen aan een andere partij.
Waarom is energiebesparing geld waard?
Achter het CAE-systeem zit een verplichting voor onder meer Spaanse energiebedrijven en brandstofleveranciers. Zij moeten jaarlijks een bepaalde hoeveelheid energiebesparing realiseren. Een deel daarvan kunnen zij aantonen met CAE.
Daardoor is een markt ontstaan voor besparingen die elders worden gerealiseerd. Een energiebedrijf hoeft dus niet noodzakelijk zelf een woning te isoleren of een verwarmingsinstallatie te vervangen. Het kan de aantoonbare besparing kopen die voortkomt uit een investering van iemand anders.
Daar komt de particuliere huizenbezitter in beeld.
Het Spaanse ministerie voor Ecologische Transitie omschrijft de oorspronkelijke eigenaar van de energiebesparing als degene die met zijn beslissing de investering mogelijk maakt. Dat kan een particulier zijn die bijvoorbeeld zijn woning laat isoleren of een oude verwarmingsketel laat vervangen.
De eigenaar kan de besparing vervolgens verkopen. Daar moet een concrete tegenprestatie tegenover staan. Dat kan een geldbedrag zijn, maar ook een andere vorm van vergoeding met een vastgestelde economische waarde.
Je krijgt als huiseigenaar niet zelf de CAE
Dat onderscheid is belangrijk. Een particuliere eigenaar kan wel eigenaar zijn van de energiebesparing, maar kan niet zelf de uiteindelijke CAE bezitten en op de CAE-markt verhandelen.
Alleen zogenoemde sujetos obligados en sujetos delegados kunnen houder van een CAE zijn. Bij die eerste groep gaat het om bedrijven die onder de wettelijke energiebesparingsplicht vallen. De tweede groep bestaat uit erkende partijen die voor dergelijke bedrijven energiebesparingen verzamelen en laten certificeren.
In de praktijk kan ook een tussenpartij betrokken zijn, bijvoorbeeld een installatiebedrijf, renovatiebedrijf of gespecialiseerde CAE-dienstverlener. Volgens de huidige regels mag sinds december 2024 maximaal één tussenpartij zitten tussen de oorspronkelijke eigenaar van de besparing en de partij die de CAE aanvraagt.
Voor de huiseigenaar betekent dit meestal dat hij niet zelf door het volledige administratieve traject hoeft. Hij draagt zijn recht op de energiebesparing over en krijgt daarvoor de afgesproken vergoeding.
Hoe werkt dat bij een verbouwing?
Stel dat je een huis in Spanje hebt met een oude verwarmingsketel en besluit deze te vervangen door een warmtepomp die voldoet aan de voorwaarden van het CAE-systeem.
De jaarlijkse energiebesparing wordt berekend volgens de officiële methode voor die maatregel. Als de ingreep bijvoorbeeld een erkende jaarlijkse besparing oplevert, vormt die hoeveelheid kWh de basis voor het aantal CAE dat later kan worden afgegeven.
De eigenaar en de partij die de besparing overneemt, leggen de overdracht vast in een overeenkomst. Wanneer de besparing rechtstreeks wordt overgedragen aan een erkende CAE-partij gebeurt dit via een convenio CAE. Loopt de overdracht eerst via bijvoorbeeld een installateur, dan wordt daarvoor een afzonderlijk overdrachtscontract gebruikt.
Daarna wordt gecontroleerd of de werkzaamheden daadwerkelijk zijn uitgevoerd en of de opgegeven besparing klopt. Een door de Spaanse accreditatie-instantie ENAC erkende verificateur beoordeelt het dossier. Vervolgens vraagt de bevoegde partij de CAE aan en vindt controle door de overheid plaats.
Welke maatregelen aan een woning kunnen meetellen?
Niet iedere duurzame investering levert automatisch CAE op. Spanje heeft een officiële catalogus met gestandaardiseerde maatregelen, elk met eigen technische voorwaarden en een eigen berekeningsmethode.
Voor woningen staan daar inmiddels verschillende ingrepen in. Daaronder vallen onder meer:
- isolatie en renovatie van de gebouwschil;
- renovatie van daken en niet-bewoonde zolders;
- vervanging of renovatie van ramen;
- vervanging van een verbrandingsketel door bepaalde typen warmtepompen;
- bepaalde hybride systemen met een warmtepomp;
- zonneboilers en andere thermische zonne-installaties;
- energiezuinige ventilatiesystemen;
- automatiserings- en regelsystemen voor woningen;
- ingrijpende energetische renovatie van woongebouwen.
Ook voor sommige energiezuinige huishoudelijke apparaten bestaan afzonderlijke maatregelen in de catalogus.
Dat een maatregel in de catalogus staat, betekent nog niet dat iedere uitvoering automatisch in aanmerking komt. Per maatregel gelden technische eisen en moet de vereiste documentatie beschikbaar zijn.
Een gewoon nieuw airconditioningsysteem of een renovatie die slechts aan de wettelijke minimumeisen voldoet, kan daarom niet zonder meer als CAE-maatregel worden opgevoerd.
Hoeveel geld kun je ervoor krijgen?
Daar bestaat geen vast landelijk bedrag voor.
De waarde die de huiseigenaar ontvangt, wordt tussen de betrokken partijen afgesproken. Het ministerie schrijft voor dat duidelijk uit de overeenkomst moet blijken wat de tegenprestatie is.
Bij een betaling in geld moet de vergoeding worden uitgedrukt in euro per kWh. Bij een vergoeding in een andere vorm moet eveneens worden aangegeven wat de economische waarde daarvan per kWh is.
Hoeveel iemand uiteindelijk ontvangt, hangt daardoor onder meer af van de hoeveelheid erkende energiebesparing en van de prijs die met de kopende partij wordt overeengekomen.
Er bestaat dus geen standaardregeling waarbij iedere warmtepomp, ieder nieuw raam of iedere geïsoleerde gevel automatisch recht geeft op een bepaald bedrag.
Het is daarom verstandig om bij meerdere aanbieders na te vragen welke vergoeding zij voor de energiebesparing bieden en niet alleen naar de uiteindelijke prijs van de installatie te kijken.
Let op bij een ‘korting’ van de installateur
Sommige bedrijven kunnen de CAE-vergoeding verwerken in het financiële voorstel voor de werkzaamheden. Voor een eigenaar kan het daardoor lijken alsof hij simpelweg korting op de installatie krijgt.
Juridisch en fiscaal is dat niet altijd hetzelfde.
Het ministerie wijst erop dat de vergoeding voor de overdracht van energiebesparing geen gewone commerciële korting is. Wordt de vergoeding in de factuur verrekend, dan moet voor de btw nog steeds worden uitgegaan van de volledige waarde van de geleverde werkzaamheden of installatie.
Voor de eigenaar is vooral van belang dat in de overeenkomst duidelijk staat hoeveel energiebesparing wordt overgedragen en welke vergoeding daar tegenover staat.
Kan CAE samen met subsidie?
In veel gevallen wel.
Volgens de huidige regels zijn CAE in het algemeen te combineren met publieke subsidies. Er geldt echter een belangrijke uitzondering voor steun die wordt betaald uit het Spaanse Nationale Fonds voor Energie-efficiëntie, het FNEE. Een maatregel die uit dat fonds is gefinancierd, kan in beginsel niet tegelijkertijd voor CAE worden opgevoerd.
Bij andere subsidies kan combinatie wel mogelijk zijn. Wanneer een maatregel subsidie ontvangt, mogen subsidie en inkomsten uit de overdracht van de energiebesparing samen niet boven 100 procent van de investering uitkomen.
Wie subsidie aanvraagt of al heeft ontvangen, doet er daarom goed aan vooraf te controleren waar de financiering van die regeling vandaan komt.
Bewaar facturen en technische documenten
Voor het verkrijgen van CAE moet kunnen worden bewezen welke werkzaamheden zijn uitgevoerd en hoeveel energiebesparing daarmee wordt bereikt.
De officiële fiches kunnen onder meer vragen om facturen met een duidelijke omschrijving van de geïnstalleerde materialen of apparatuur, technische gegevens, foto’s van de situatie voor en na de werkzaamheden en documenten over de ingebruikname van installaties. Welke stukken nodig zijn verschilt per maatregel.
Dat maakt het verstandig om al vóór de verbouwing naar de CAE-mogelijkheden te kijken. Achteraf ontdekken dat een besparing mogelijk geld waard was, helpt weinig wanneer essentiële gegevens of foto’s ontbreken.
Een CAE-overeenkomst kan overigens zowel betrekking hebben op een geplande als op een reeds uitgevoerde investering, zolang aan de voorwaarden voor certificering wordt voldaan.
Wat moet je controleren voordat je tekent?
Een eigenaar hoeft geen energiespecialist te worden, maar moet wel weten welk recht hij overdraagt.
Controleer daarom in ieder geval welke maatregel onder het CAE-systeem wordt opgevoerd, hoeveel energiebesparing naar verwachting wordt erkend en hoe de vergoeding wordt berekend. Ook moet duidelijk zijn of het afgesproken bedrag uitgaat van de geschatte besparing of later wordt aangepast aan het aantal kWh dat daadwerkelijk wordt gecertificeerd.
Vraag daarnaast wie de aanvraag, verificatie en administratie verzorgt en of daarvoor kosten bij de eigenaar in rekening worden gebracht.
Bij een voorstel waarin alleen wordt gesproken over een algemene ‘bonus’ of ‘korting’ zonder dat duidelijk is dat daar de overdracht van energiebesparing tegenover staat, is extra uitleg verstandig.
Spanje wil de regels verder aanscherpen
Het CAE-systeem bestaat sinds 2023. De Spaanse regering werkt momenteel wel aan een wijziging van de regels.
In het ontwerp dat in september 2026 ter inzage ligt, wordt energiebesparing nadrukkelijk omschreven als een immaterieel vermogensbestanddeel dat economisch kan worden gewaardeerd en overgedragen. Ook wordt de rol van een tussenpersoon, de zogenoemde aggregator van besparingen, verder vastgelegd. Bij overdracht door de oorspronkelijke eigenaar blijft een tegenprestatie verplicht.
Het voorstel betekent dus niet dat huizenbezitters pas straks geld voor hun energiebesparing kunnen krijgen. Die mogelijkheid bestaat nu al. De nieuwe regels moeten het bestaande systeem verder structureren en aanpassen aan nieuwe Europese en Spaanse voorschriften.
Voor Nederlandse eigenaren van een woning in Spanje is daarom vooral één vraag belangrijk vóór een energetische verbouwing: levert deze investering niet alleen minder energieverbruik op, maar ook een besparing die via het CAE-systeem geld waard is?
Bron: Ministerio para la Transición Ecológica y el Reto Demográfico