De Spaanse regering heeft een commissie van 20 experts opgericht om mensenrechtenschendingen tijdens de Burgeroorlog en dictatuur te onderzoeken. Dat besluit is woensdag genomen door het Spaanse ministerie van Territoriaal Beleid en Democratisch Geheugen.
De Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) en de daaropvolgende dictatuur van generaal Francisco Franco (1939-1975) gingen gepaard met grootschalige repressie, executies, verdwijningen en politieke vervolging. Tienduizenden mensen werden slachtoffer van geweld en onderdrukking, terwijl veel zaken nooit volledig zijn opgehelderd.
De zogenoemde waarheidscommissie staat onder leiding van Baltasar Garzón en bestaat uit onafhankelijke deskundigen uit onder meer de academische wereld, rechtspraak en mensenrechtenorganisaties. Het orgaan is ingesteld op basis van de wet op democratisch geheugen uit 2022.
De commissie moet schendingen van mensenrechten systematisch in kaart brengen en bestaande kennis bundelen. Daarbij wordt ook nieuw onderzoek gedaan, onder meer via getuigenissen en internationale vergelijkingen. Uiteindelijk moet dit leiden tot een eindrapport met aanbevelingen gericht op herstel voor slachtoffers en het voorkomen van herhaling.
Het onderzoek richt zich op verschillende thema’s, waaronder politieke repressie, verdwijningen, economische onderdrukking, ballingschap en geweld tegen vrouwen. Ook wordt gekeken naar de doorwerking van de dictatuur in het heden.
Een aparte subcommissie onderzoekt specifiek de behandeling van vrouwen die onder het franquistische Patronato de Protección a la Mujer vielen. In deze instelling werden duizenden meisjes en jonge vrouwen opgesloten en mishandeld zonder dat zij een strafbaar feit hadden gepleegd.
Met de oprichting van de commissie wil de regering het recht op waarheid voor slachtoffers versterken en verdere stappen zetten in het beleid rond democratisch geheugen.
Bron: Ministerio de Política Territorial y Memoria Democrática (25 maart 2026).